Av. Murat Fehmi Pınar

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Hukuk Müşaviri

Eylül 2013

 

  Özet: Katkı payına ilişkin Bakanlar Kurulu kararının 11'inci maddesindeki “program süreleri sonunda mezun olamayan öğrenciler” ifadesinin 2547 sayılı Kanun’un 44. maddenin (c) bendindeki azami süreler sonunda mezun olamayan öğrencileri ifade ettiği ve bu nedenle azami süreler içindeki  birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden öğrenci katkı payı alınmaması gerektiği düşünülmektedir.


 

Yükseköğretim Kanunu’nun 46. maddesi uyarınca, yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir. Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir.

Bakanlar Kurulu’nun 31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, ‘2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’ının 2. maddesinin 1. fıkrası uyarınca,               “2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılında öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden, 4 üncü ve 11 inci maddelerdeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, öğrenci katkı payı alınmaz. Bu öğrencilerden alınması gereken öğrenci katkı payı tutarları, Devlet tarafından karşılanır.”

Bakanlar Kurulu kararının 2. maddesinin 6. fıkrası ise şu hükmü taşımaktadır: “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

Karar’ın 4. maddesinde yurtdışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarları düzenlenmiş, 11. maddede ise, “Hazırlık sınıfı veya yabancı dil geliştirme programı hariç olmak üzere, ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeydeki yükseköğretim programlarından program süreleri sonunda mezun olamayan öğrencilerden ekli cetvellerde belirtilen tutarlar kadar öğrenci katkı payı ve öğrenim ücreti alınır.” hükmü getirilmiştir.

Buna göre cevaplanması gereken soru şudur: Bakanlar Kurulu’nun yukarıda zikredilen kararında geçen “program süresi” neyi ifade etmektedir?

Yükseköğretim Kanunu’nda 10/5’nci madde dışında “program süresi” ifadesi bulunmamaktadır. Bu maddedeki kullanımda da yukarıdaki soruya açıklık sağlayacak nitelikte değildir.

Yükseköğretim Kanunu’nda eğitim öğrenimle ilgili süreler iki türlüdür. Bunlar Kanun’da “en az” ve “azami” terimleri ile ifade edilmektedir.

Öyleyse çözülmesi gereken mesele şu şekilde daraltılabilir: Bakanlar Kurulu’nun yukarıda izah olunan kararında geçen “program süresi” ifadesi, “en az öğrenim süresini” mi “azami öğrenim süresini” mi ifade etmektedir?

2547 sayılı Kanun’un 3. maddesinde ön lisansın en az 2 yıllık bir programı kapsadığı, lisansın en az 8 yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretim olduğu, doktoranın lisansa dayalı en az 6 veya yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az 4 yarı yıllık programı kapsadığı, sanatta yeterliğin lisansa dayalı en az 6, yüksek lisansa dayalı en az 4 yarı yıllık programı kapsadığı hükme bağlanmıştır. Kanun’un 3. maddesinde yüksek lisans ve tıpta uzmanlık için asgari süreler belirlenmemiştir. Tablo olarak gösterimi aşağıdadır:

Tablo 1: 2547 sayılı Kanun’un 3’üncü Maddesine Göre Asgari Öğrenim Süreleri

Ön lisans

En az 2 yıl

Lisans

En az 8 yarı yıl

Doktora

Lisansa dayalı en az 6 yarı yıl

Yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca sağlık ve sosyal yardım bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az 4 yarı yıl

Sanatta yeterlik

Lisansa dayalı en az 6 yarı yıl

Yüksek lisansa dayalı en az 4 yarı yıl

Yüksek lisans

Asgari süre belirlenmemiştir.

Tıpta uzmanlık

Asgari süre belirlenmemiştir.

 Yükseköğretim Kanunu’nun 46. maddesinin (b) bendi uyarınca, yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları gibi hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.

Buna göre Üniversitemizce çıkarılan yönetmeliklerle belirlenmiş normal öğrenim sürelerine ilişkin hükümler aşağıda çıkarılmıştır:

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Önlisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesi uyarınca,               Abant İzzet Baysal Üniversitesinde önlisans öğreniminin normal süresi dört dönemdir. Mezuniyet için gerekli dersleri tamamlayan ve mezuniyet şartlarını yerine getiren öğrenciler daha kısa sürede mezun olur. Önlisans öğrencileri, bu Yönetmelikte belirtilen geçerli bir sebep olmadan, öğrenimlerini en fazla sekiz dönem içinde tamamlamak zorundadır. Sekiz dönem içinde mezun olamayan öğrenciler, bu Yönetmeliğin diğer hükümleri saklı kalmak koşuluyla, gerekli katkı payı ve öğrenim ücretini ödeyerek mezuniyet için eksik kalan derslerini tamamlamak üzere eğitimlerine devam ederler. Bu durumda, ders ve sınavlara katılma hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlanmadan öğrencilik statüleri devam eder.

Abant İzzet Baysal Üniversitesi  Lisans Eğitim-Öğretim Süresiyle Sınav ve Değerlendirme Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in 3’üncü maddesi uyarınca, Abant İzzet Baysal Üniversitesinde lisans öğreniminin normal süresi Diş Hekimliği Fakültesinde on, diğer fakülte ve yüksekokullarda sekiz dönemdir. Mezuniyet için gerekli dersleri tamamlayan ve mezuniyet şartlarını yerine getiren öğrenciler daha kısa sürede mezun olurlar. Beş yıl süreli eğitim programı izleyen öğrenciler en fazla onaltı, dört yıl süreli eğitim programı izleyen öğrenciler ise en fazla ondört dönem içinde öğrenimlerini tamamlamak zorundadır. Bu süre içerisinde mezun olamayan öğrenciler bu  Yönetmeliğin diğer hükümleri saklı kalmak koşuluyla, gerekli katkı payı ve öğrenim ücretini ödeyerek mezuniyet için eksik kalan derslerini tamamlamak üzere eğitimlerine devam ederler. Bu durumda, ders ve sınavlara katılma hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmadan öğrencilik statüleri devam eder. Öğrencinin yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma cezası alması veya izinli sayılması nedeniyle geçirmiş olduğu süreler eğitim süresine dâhil edilmez.

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 23. maddesi uyarınca, tezli yüksek lisans programı derslerini tamamlama süresi en çok dört yarıyıldır. Kredi derslerini ve seminer dersini başarıyla bitiren, ancak tez çalışmasını dördüncü yarıyıl sonuna kadar tamamlayamadığı için tez sınavına giremeyen bir öğrenciye ilgili EADB’nin önerisi ve Enstitü Yönetim Kurulu onayı ile tezini jüri önünde savunması için, her seferinde bir yarıyıl olmak üzere toplam iki yarıyıl ek süre verilebilir. Yönetmeliğin 28’nci maddesine göre Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi en fazla altı yarıyıldır. Aynı Yönetmeliğin 31 ve 39’unci maddelerine göre, doktora ve sanatta yeterlik programlarını tamamlama süresi sekiz yarıyıldır.

Tablo olarak gösterimi aşağıdadır:

Tablo 2: AİBÜ Yönetmeliklerine Göre Normal Öğrenim Süreleri

Ön lisans

4 dönem

Lisans

8 dönem (Diş hekimliğinde 10 dönem)

Doktora

8 yarıyıl

Sanatta yeterlik

8 yarıyıl

Yüksek lisans

Dersleri tamamlama süresi 4 yarıyıl

(Tezsiz yüksek lisansta 6 yarıyıl)

Tıpta uzmanlık

Asgari süre belirlenmemiştir.

 

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde lisansüstü eğitim öğretim ile ilgili konulan süreler ise şöyledir: Tezli yüksek lisans programını tamamlama süresi azami üç yıldır (Yönt. md. 10). Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi azami üç yıldır (Yönt. md. 16). Doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için azami dokuz yıldır (Yönt. md. 19). Sanatta yeterlik programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için dokuz yıldır (Yönt. md. 27).

Tablo 3: Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’ne Göre Azami Öğrenim Süreleri

Tezli Yüksek Lisans

Azami 3 yıl

Tezsiz yüksek Lisans

Azami 3 yıl

Doktora

Yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için azami 6 yıl, Lisans derecesi ile kabul edilenler için azami 9 yıl

Sanatta yeterlik

Tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için 6 yıl,

Lisans derecesi ile kabul edilenler için 9 yıl

Kanun’un 44. maddesinin (c) bendinde ise azami süreler ise şu şekilde belirlenmiştir:

“Bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın önlisans programlarını azami dört yıl, lisans programlarını azami yedi yıl, lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programları azami dokuz yıl, yüksek lisans programını azami üç yıl, doktora programını ise azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanlar, bu Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilir. Bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam eder.”

 2547 sayılı Kanun 44/c uyarınca azami sürelerin tablo olarak gösterimi aşağıdadır:

Tablo 4: 2547 sayılı Kanun’un 44/c Maddesine Göre Azami Öğrenim Süreleri

Ön lisans

Azami 4 yıl

Lisans

Azami 7 yıl

Azami 9 yıl (Lisans ve Yüksek lisans derecesini birlikte veren programlarda)

Doktora

Azami 6 yıl

Sanatta yeterlik

Azami süre belirlenmemiştir.

Yüksek lisans

Azami 3 yıl

Tıpta uzmanlık

Azami süre belirlenmemiştir.

 

Kanun’un 46. maddesinin (d), (e), (f) bentlerinde Kanun’un 44. maddesinin (c) bendine atıf yapılarak,               44 üncü maddenin (c) fıkrasındaki süreler içinde öğrenimin tamamlanamaması halinde katkı payı veya öğrenim ücretinin katlanarak arttırılacağı hükme bağlanmıştır.

2547 sayılı Kanun’un Geçici 60. maddesinde ise, bir derse ikiden fazla kayıt yaptırılması, ilave ders alınması veya 44’üncü maddenin (c) fıkrasındaki süreler içinde öğrenimin tamamlanamaması hallerinde, 46’ncı maddenin (ç), (d), (e) ve (f) fıkraları uyarınca her bir ders için kredi başına ödenecek öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinin artırımlı olarak uygulanmasını öngören hükümler, 2014-2015 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlanacağı, söz konusu eğitim-öğretim yılına kadar durumu anılan fıkraların kapsamına giren öğrencilerden, ders tekrarı olup olmadığı ve öğrenimin süresi içinde tamamlanıp tamamlanmadığına bakılmaksızın, ilk defa kayıt yaptıran öğrencilerden alınacak tutarda öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti alınacağı hükme bağlanmıştır.

Dolayısıyla Yükseköğretim Kanunu’nun, 44. maddenin (c) bendinde yazılan azami süreler içinde bulunan öğrenciler için aynı miktarda katkı payı alınması, 44. maddenin (c)               bendindeki sürelerden sonra ise zamlı katkı payı alınması esasına dayalı bir katkı payı sistemi kurduğu müşahede edilmektedir.

 

Sonuç olarak;

Yukarıda izah olunan gerekçelerle, Yükseköğretim Kanunu’nun sistematiği ve eşitlik ilkesi (aynı statü içindekilere aynı kuralların uygulanması zarureti) doğrultusunda Bakanlar Kurulu kararının 11. maddesindeki “program süreleri sonunda mezun olamayan öğrenciler” ifadesinin 2547 sayılı Kanun’un 44. maddenin (c) bendindeki azami sürelerde mezun olamayan öğrencileri ifade ettiği mütalaa edilmektedir.

Bununla birlikte uygulamada “program süresi” ifadesinden 2547 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki asgari sürelerin ve Üniversite yönetmeliklerindeki normal eğitim öğretim sürelerinin anlaşıldığı da müşahede edilmektedir.

Bu itibarla mezkûr Bakanlar Kurulu Kararının 2. maddesinin 6. fıkrası uyarınca konuyla ilgili tereddütleri gidermek üzere meselenin Maliye Bakanlığı’nca 2547 sayılı Kanun'un sistematiğine uygun olarak çıkarılacak bir tebliğ ile açıklığa kavuşturulması gereklidir.

Powered by Abant İzzet Baysal Üniversitesi 2016